Kimyaterapiya nədir? Kimyaterapiya xərçəng hüceyrələrini məhv etmək, onların çoxalmasının qarşısını almaq və ya böyüməsini yavaşlatmaq üçün güclü dərmanlardan istifadə edilən tibbi müalicə üsuludur. Xərçəngin müalicəsində ən çox istifadə olunan üsullardan biridir və təkbaşına və ya cərrahiyyə, şüa terapiyası, immunoterapiya və hədəflənmiş müalicələrlə birlikdə tətbiq oluna bilər. Tövsiyə olunan kimyaterapiyanın növü bir sıra amillərdən asılıdır. Bunlara xərçəngin növü və mərhələsi, şişin yerləşdiyi nahiyə, xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti və xərçəngin bədənin digər hissələrinə yayılıb-yayılmadığı daxildir. Kimyaterapiya necə tətbiq olunur? Kimyaterapiya müxtəlif üsullarla tətbiq edilə bilər. Ən uyğun üsul xəstənin diaqnozuna və fərdi müalicə planına əsasən tibbi onkologiya komandası tərəfindən müəyyən edilir. Venadaxili kimyaterapiya: Dərman venadaxili giriş vasitəsilə birbaşa damara yeridilir. Müalicədən asılı olaraq kimyaterapiya kiçik kateter və ya dərialtı yerləşdirilən venoz port vasitəsilə verilə bilər. Bəzi müalicələr yalnız bir neçə dəqiqə, digərləri isə bir neçə saat davam edə bilər. Ağızdan qəbul edilən kimyaterapiya: Bəzi kimyaterapiya dərmanları tablet və ya kapsul şəklində mövcuddur. Xəstələr bu dərmanları həkim tərəfindən müəyyən edilmiş cədvələ uyğun olaraq evdə qəbul edə bilərlər. Digər üsullar: Bəzi hallarda kimyaterapiya inyeksiya yolu ilə və ya birbaşa bədənin müəyyən nahiyələrinə tətbiq edilə bilər. İstifadə olunan üsul xərçəngin növündən və yerləşdiyi nahiyədən asılıdır. Kimyaterapiya müalicə planı necə hazırlanır? Kimyaterapiya adətən müalicə siklləri şəklində tətbiq olunur. Bir sikl müalicə müddətindən və onun ardınca gələn istirahət müddətindən ibarətdir. İstirahət müddəti növbəti müalicədən əvvəl orqanizmin bərpa olunmasına imkan verir. Sikllərin sayı və müalicənin tezliyi xəstədən xəstəyə dəyişir. Bəzi insanlar bir neçə həftədən bir müalicə alır, digərləri isə istifadə olunan dərmanlardan asılı olaraq fərqli müalicə cədvəlinə riayət edirlər. Hər müalicədən əvvəl xəstənin növbəti siklə hazır olub-olmadığını müəyyən etmək üçün qan analizləri və digər tibbi müayinələr aparıla bilər. Müalicə planı xəstənin müalicəyə reaksiyasından və ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişdirilə bilər. Hansı yan təsirlər yarana bilər? Kimyaterapiya dərmanları sürətlə bölünən bəzi sağlam hüceyrələrə də təsir göstərə bildiyi üçün yan təsirlər yarana bilər. Lakin bütün xəstələrdə eyni yan təsirlər müşahidə olunmur və onların şiddəti insandan insana dəyişə bilər. Mümkün yan təsirlərə aşağıdakılar daxildir: Yorğunluq və zəiflik Ürəkbulanma və ya qusma İştahanın azalması Saç tökülməsi Dad hissində dəyişikliklər Ağız yaraları Qan hüceyrələrinin sayında dəyişikliklər İnfeksiya riskinin artması Dəridə və ya dırnaqlarda dəyişikliklər Müasir dəstəkləyici müalicələr həkimlərə kimyaterapiya ilə əlaqəli bir çox yan təsirin qarşısını almağa və ya onları azaltmağa kömək edə bilər. Kimyaterapiya bütün xərçəng xəstələri üçün uyğundurmu? Kimyaterapiya hər xərçəng xəstəsi üçün zəruri və ya uyğun olmaya bilər. Qərar xərçəngin növündən və mərhələsindən, şişin bioloji xüsusiyyətlərindən, əvvəlki müalicələrdən və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Onkoloji komanda bu amilləri qiymətləndirərək kimyaterapiyanın tətbiq edilib-edilməyəcəyini, hansı dərmanların uyğun olduğunu və müalicənin necə aparılacağını müəyyən edir. Kimyaterapiyaya başlamazdan əvvəl xəstələr nəyi bilməlidirlər? Xəstələr onkoloji komandadan müalicə planı, istifadə olunacaq dərmanlar, mümkün yan təsirlər və hansı simptomlar zamanı dərhal həkimə müraciət edilməli olduğu barədə ətraflı məlumat almalıdırlar. Müalicə müddətində qidalanma, dərmanların istifadəsi, infeksiyalardan qorunma və nəzarət müayinələri ilə bağlı tibbi tövsiyələrə riayət etmək də vacibdir. Nəticə Kimyaterapiya bir çox xərçəng növünün müalicəsində mühüm müalicə variantıdır. Xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq kimyaterapiya venadaxili, ağızdan və ya digər xüsusi üsullarla tətbiq oluna bilər. Hər bir xərçəng növü və hər bir xəstə fərqli olduğundan, kimyaterapiya planı həmişə fərdi şəkildə hazırlanmalı və ixtisaslı onkoloji komanda tərəfindən nəzarətdə saxlanılmalıdır.